ABD-İran anlaştı, İsrail barışa darbe vurdu! İşte Trump'ı bekleyen 3 acil soru

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında barış anlaşmasına ulaşıldığını duyurdu. Şerif, anlaşmanın resmi olarak 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıkladı ve Türkiye dahil 3 ülkeye (Katar, Suudi Arabistan, Türkiye) teşekkür etti.

Anlaşmanın resmi imza töreninin 19 Haziran Cuma günü İsviçre'de gerçekleştirileceğini açıklayan Şerif, çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesine katkı sağlayan tüm taraflara teşekkür etti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 80. yaş günü kapsamında Beyaz Saray’da düzenlenen UFC organizasyonu, güç gösterileri ve tartışmasız zaferlerin öne çıktığı bir atmosfer sundu. Ancak Trump’ın aynı gün İran ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptına ulaşıldığını açıklaması, bu görüntülerin ötesinde çok daha karmaşık bir tabloyu gündeme getirdi.

FIRTINALI GÖKYÜZÜ ALTINDA DOĞUM GÜNÜ ETKİNLİĞİ

CNN International’e göre, ‘fırtınalı gökyüzü altında gerçekleştirilen’ etkinlik, Trump’ın İran ile varılan anlaşmayı duyurması için sıra dışı bir sahne oluşturdu. Ancak habere göre Beyaz Saray’ın vermek istediği zafer görüntüsüne rağmen, ABD ile İran arasındaki mücadele, dövüş kafesinde elde edilen net nakavt zaferleri kadar açık sonuçlar içermediği ifade edildi.

CENEVRE’DE İMZALARIN ATILMASI BEKLENİYOR

Mutabakat kapsamında çatışmaların 60 gün süreyle durdurulması, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını kaldırması ve ABD’nin deniz ablukasını sona erdirmesi öngörülüyor. Anlaşmanın, cuma günü İsviçre’de düzenlenecek imza töreninin ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor.

‘NÜKLEER GÜVENCE’ İDDİASI

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, anlaşmanın İran’ın hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceği, edinmeyeceği veya satın almayacağı yönünde güvence içerdiğini söyledi.

TRUMP'IN ÖNÜNDE 3 ACİL SORU

ABD basınına göre açıklanan ayrıntıların sınırlı olması ve bilinen şartların belirsizlikler içermesi, Trump’ın önüne acil olarak üç temel soru çıkarıyor:

1- Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ablukanın sona ermesi, nükleer mesele çözüme kavuşmadığı sürece yalnızca savaş öncesi statükoya dönüş anlamına mı geliyor?

2- Trump, Barack Obama döneminde imzalanan ve uluslararası denetime tabi olan nükleer anlaşmadan daha güçlü bir anlaşma elde etmeye gerçekten yaklaştı mı?

3 - Daha da önemlisi, Amerikan kamuoyunun büyük bölümünün desteklemediği ve küresel ölçekte ağır ekonomik sonuçlar doğuran savaş, maliyetini haklı çıkaracak somut sonuçlar üretebildi mi?

Habere göre mutabakatın kalıcı olması halinde daha uzun vadeli sorular da gündeme gelecek. Bunlar arasında İran’ın gelecekte Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini nasıl kullanacağı ve bu stratejik konumu ekonomik kazanca dönüştürüp dönüştürmeyeceğinin bulunduğu bildirildi.

ÇATIŞMANIN YENİDEN BAŞLAMA RİSKİ

ABD ve İsrail’in, İran’ın eski dini lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından rejimi devirmeyi başaramaması da gelecekte yeni gerilimlerin yaşanabileceğine işaret ettiği iddia edildi. Analize göre ABD karşıtlığı ve İsrail’in ortadan kaldırılması hedefi üzerine kurulu İran rejiminin varlığını sürdürmesi, çatışmaların yeniden başlaması riskini canlı tutuyor.

SALDIRILAR YENİDEN BAŞLAYABİLİR

ABD basınına açıklamalarda bulunan Trump, İran ile nihai nükleer anlaşmaya ulaşılamaması halinde Tahran’a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını söyledi.

Ayrıca İsrail Başbakanı Netanyahu'nu sert sözlerle eleştiren Trump, Netanyahu'nun anlaşmayı tehlikeye atan hamlelerde bulunduğunu söyledi.

'İSRAİL İKİ SAAT BİLE AYAKTA KALAMAZDI'

Trump, ‘Kendisi çok zor bir insan. Açıkçası bize minnettar olması gerekir. Çünkü İran'ın nükleer silaha sahip olması durumunda İsrail iki saat bile ayakta kalamazdı’ dedi.

İSRAİL LÜBNAN'I VURDU

İsrail ordusu, ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki 2 beldeye saldırılar düzenledi.

Öte yandan İsrail ordusu, ateşkese ve ABD ile İran arasında sağlanan mutabakata rağmen Lübnan'ın güneyindeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenledi.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Washington ile Tahran arasındaki mutabakata rağmen, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini açıkladı.

ABD BAŞARISIZ SAYILIRSA ÇİN’İN ELİNE KOZ GEÇEBİLİR

ABD basınına göre daha geniş çerçevede ise savaşın ardından ortaya çıkacak tablo, Trump’ın askeri güç kullanma stratejisinin başarılı olup olmadığını gösterecek. Aksi durumda süreç, ABD’nin Orta Doğu’daki bir başka başarısızlığı olarak değerlendirilerek özellikle Çin gibi rakip ülkelerde Amerikan gücünün gerilediği yönündeki algıları güçlendirebilir.

TARAFLAR MUTABAKATI FARKLI YORUMLUYOR

Habere göre mutabakatın anlamı konusunda Washington ile Tahran arasında görüş ayrılıkları şimdiden ortaya çıkmaya başladı.

ABD, yaptırımların kaldırılması ve İran’a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacağını savundu.

İran ise 60 günlük sürecin ancak ABD’nin milyarlarca dolarlık dondurulmuş fonları serbest bırakmaya başlamasıyla işleyeceğini belirtti.

‘DERİN GÜVENSİZLİK’

Uzmanlar, taraflar arasındaki derin güvensizlik ve İran-İsrail hattındaki yüksek gerilim dikkate alındığında, anlaşmanın nihai bir mutabakata kadar korunmasının bile önemli bir başarı olacağını değerlendirildi.