Sessiz bir buz kütlesiydi, Satürn'le karşılaşınca kaderi değişti. Bir kuyruklu yıldız doğuyor

Astronomlar, Jüpiter'in ötesindeki 450P/LONEOS adlı buzlu gök cisminin kuyruklu yıldıza dönüşümünü gözlemledi.

Astronomlar, Güneş Sistemi'nin uzak bölgelerinde nadir görülen bir kozmik dönüşüme tanık oluyor.

Jüpiter'in ötesinde Güneş'in çevresinde dönen 450P/LONEOS adlı buzlu gök cismi, kuyruklu yıldız özellikleri göstermeye başladı.

Bilim insanları, “centaur” olarak sınıflandırılan gök cisminin çevresinde gaz ve toz bulutunun oluştuğunu belirledi. SESSİZ BİR BUZ KÜTLESİYDİ

2004 yılında Lowell Gözlemevi tarafından keşfedilen 450P/LONEOS, “centaur” adı verilen gök cisimlerinden biri.

Centaurlar, Jüpiter ile Neptün arasında Güneş'in çevresinde dolanan ve genellikle aktif olmayan buzlu cisimler olarak biliniyor. Bu cisimlerin, Plüton'un ötesindeki Kuiper Kuşağı'ndan Güneş Sistemi'nin iç bölgelerine doğru sürüklendiği düşünülüyor.

Ancak yörüngeleri dev gezegenlerin yollarıyla kesiştiği için milyonlarca yıllık süreçlerde istikrarsız hale geliyor. Jüpiter, Satürn, Uranüs veya Neptün'ün kütleçekimi bu cisimleri Güneş'e yaklaştırabildiği gibi tamamen Güneş Sistemi'nin dışına da fırlatabiliyor.

Bilim insanları uzun süredir Güneş'e doğru itilen bazı centaurların zamanla “Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızlarına” dönüştüğünü düşünüyor.

Ancak bu dönüşümün başlangıç aşamalarını gözlemlemek son derece nadir. ÇEVRESİNDE GAZ VE TOZ BULUTU OLUŞTU

Central Florida Üniversitesi'nden gezegen bilimci Charles Schambeau liderliğindeki ekip, 450P'yi takip etti.

Gözlemler, cismin katı çekirdeğinin çevresinde “koma” adı verilen gaz ve toz bulutunun oluşmaya başladığını ortaya koydu.

Bu bulutun 2019 ile 2024 yılları arasında giderek parlaklaştığı belirlendi. 450P, Ağustos 2024'te yörüngesinde Güneş'e en yakın noktaya ulaşmıştı.

450P'nin Güneş etrafındaki mevcut turu yaklaşık 22 yıl sürüyor. Bu nedenle henüz yörünge süresi 20 yıldan kısa olan Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızlarından biri sayılmıyor.

Ancak bilim insanlarına göre kuyruklu yıldız benzeri faaliyetleri devam eder ve dev gezegenlerden birinin kütleçekiminden yeni bir etki alırsa dönüşümünü tamamlayabilir. SATÜRN'LE KARŞILAŞMASI KADERİNİ DEĞİŞTİRDİ

450P'nin dönüşümünün arkasında yaklaşık 30 yıl önce gerçekleşen yakın bir karşılaşma bulunuyor.

Astronomlar gök cisminin geçmişteki yörüngesini hesapladıklarında, 450P'nin 1992 yılında Satürn'ün yaklaşık 4,6 milyon kilometre yakınından geçtiğini belirledi.

Güneş Sistemi ölçeğinde oldukça yakın olan bu karşılaşma, Satürn'ün kütleçekiminin 450P'nin yörüngesini önemli ölçüde değiştirmesine neden oldu.

Bunun sonucunda gök cisminin Güneş'e en yakın noktası yaklaşık 813 milyon kilometreye kadar indi. Bu mesafe, Jüpiter'in yörüngesinin yalnızca biraz ötesinde bulunuyor.

450P böylece geçmişe kıyasla çok daha fazla Güneş ışığı ve ısı almaya başladı. BUZLAR ISINDI, GAZLAR SERBEST KALDI

Uzmanlar, artan Güneş ısısının cismin yüzeyini ve yüzey altındaki katmanlarını ısıtabileceğini belirtti.

Bu ısınmayla birlikte donmuş uçucu maddeler ve buzların içinde hapsolmuş gazlar serbest kalıyor. Açığa çıkan gazlar yüzeydeki toz parçacıklarını da beraberinde taşıyarak cismin çevresinde koma oluşturuyor.

James Webb Uzay Teleskobu ile yapılan incelemelerde 450P'nin çevresindeki bulutta karbondioksit gazı tespit edildi. KUYRUKLU YILDIZLARIN “KAYIP HALKASI”

Bugüne kadar gözlemlenen centaurların yalnızca çok küçük bir bölümünde aktif kuyruklu yıldız davranışları tespit edildi.

Bu nedenle 450P, bilim insanlarına buzlu ve hareketsiz bir gök cisminin aktif bir kuyruklu yıldıza dönüşmesinin erken aşamalarını incelemek için nadir bir fırsat sunuyor.

Araştırmacılara göre 450P'nin faaliyetleri devam ederse, gelecekte dev gezegenlerden alacağı yeni bir kütleçekim etkisi onu tamamen kısa dönemli bir kuyruklu yıldıza dönüştürebilir.