Yapay zeka yarışında geride kalan AB'den hamle. Dev tesislere 10 milyar euroluk yatırım
Avrupa Komisyonu, ABD ve Çin ile arasındaki teknoloji açığını kapatma çabalarını artırarak blok genelinde yedi yapay zeka dev tesisini 10 milyar euro ile finanse edeceğini duyurdu. Projelerle en az 20 milyar euroluk özel yatırımın çekilmesi hedeflenirken ihale sürecinin 12 Kasım 2026'da kapanacağı açıklandı.
Avrupa Birliği (AB), ABD ve Çin ile arasındaki teknoloji açığını kapatma çabalarını artırırken, kıta genelinde yedi adet yapay zeka dev tesisini 10 milyar euro (11,5 milyar dolar) ile finanse edeceğini duyurdu.
Avrupa Komisyonu'ndan bugün yapılan açıklamada, projeler için en az 20 milyar euroluk özel yatırımın çekilmesinin hedeflendiği bildirildi. Kurulması planlanan dev tesis sayısı, AB ülkelerinden gelen yoğun ilgi üzerine beşten yediye çıkarıldı.
Söz konusu tesisler; gelişmiş yapay zeka işlemcilerini, yazılımları, bulut teknolojilerini, yüksek hızlı bağlantıyı ve veri merkezlerini bir araya getirecek.
Bu yeni merkezler, çeşitli AB ülkelerinde halihazırda faaliyete geçmiş olan 19 yapay zeka fabrikasından oluşan mevcut ağa eklenecek.
Reuters'ın aktardığına göre de AB'nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen yaptığı açıklamada, "Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur" değerlendirmesinde bulundu.
Sanayi liderliğinde yürütülen ve AB ile ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteğiyle arkalanan girişimin, birlik genelinde en az 20 milyar euroluk özel yatırımı harekete geçirmesi öngörülüyor.
Proje, Avrupa'nın yapay zeka hesaplama kapasitesini genişletecek; start-up'lara, ölçeklenen şirketlere, küçük ve orta büyüklükteki işletmelere (KOBİ), sanayiye, akademiye ve kamu kurumlarına gelişmiş sınır yapay zeka modellerinin eğitimi, çıkarımı ve ince ayarı için altyapı erişimi sağlayacak.
Girişim, Avrupa'nın gelişmiş yapay zekayı AB kuralları ve değerlerine uygun şekilde kendi altyapısında geliştirebilmesini güvence altına almayı amaçlıyor.
Dev tesislerde geliştirilen yapay zeka teknolojileri, AB'nin veri koruma, güvenlik, emniyet ve etik standartlarına tabi olacak. TESİSLER NASIL KURULACAK?
Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları, yatırımcılar ve diğer ortakları bir araya getiren konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler (SPV) ihale sürecine katılmak için başvuruda bulunabilecek.
Yapay zeka dev tesisleri tek bir üye ülkede tek bir sahada ya da birden fazla konumda kurulabileceği gibi, dağıtılmış yapay zeka hesaplama tesisleri aracılığıyla birden fazla üye ülkeyi kapsayan sınır ötesi mimariler şeklinde de yapılandırılabilecek.
Başvurular, kazanan projeleri belirlemek amacıyla rekabetçi bir değerlendirme sürecinden geçecek.
Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve üye ülkeler, seçilen yapay zeka dev tesislerinden hesaplama erişim süresini ortaklaşa tedarik edecek.
Almanya, Avusturya olmaksızın Belçika'nın da dışında kaldığı listede; Hırvatistan, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, Macaristan, İrlanda, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Portekiz, Slovakya, İspanya, İsveç ve Hollanda yer almazken, toplam 18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzaladı.
Anlaşmayı imzalayan ülkeler şunlar: Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, Hollanda yer almaksızın İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya.
Tedarik süreci, katılan üye ülkelerin AB finansmanına eşdeğer katkı sağlamasıyla, iki ardışık geliştirme aşaması ve iki ayrı grup halinde yediye kadar yapay zeka dev tesisini destekleyecek. Kamu finansmanı, bu tesislerin inşası ve işletilmesi için gereken derin özel yatırımı tetikleyen bir kaldıraç görevi görecek.
Birinci grup, her biri birincil aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 400 milyon euroya kadar ilave AB finansmanına uygun olan en fazla dört projeyi destekleyecek.
Bu grupta seçilen her dev tesis, ilk aşamada en az Avrupa'nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olan kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini konuşlandırmak zorunda olacak.
İkinci aşamada kapasitenin bu seviyenin en az üç katına çıkarılması gerekecek.
İkinci grup ise her biri birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 800 milyon euroya kadar ilave AB fonu alabilecek en fazla üç projeyi destekleyecek.
Bu grupta seçilen her dev tesis, Avrupa'nın en güçlü yapay zeka fabrikasında kurulu olanın iki katına kadar en gelişmiş yapay zeka işlemcisini devreye sokacak.
İkinci aşamada kapasite bu seviyenin en az dört katına yükseltilecek. DONANIM TEDARİKİ İÇİN ABD'Lİ ŞİRKETLERLE NİYET MEKTUPLARI İMZALANDI
Gelişmiş yapay zeka, oldukça uzmanlaşmış hesaplama donanımlarına dayanıyor.
Küresel ölçekte yapay zeka kullanımı hızlanırken, büyük ölçekli egemen yapay zeka altyapısına erişim, Avrupa'nın sanayi rekabetçiliği ve teknolojik egemenliği açısından kritik önem taşıyor.
Yapay zeka dev tesisleri konsorsiyumları, iki geliştirme aşamasının herhangi birinde Avrupa'daki veya benzer düşüncedeki ülkelerdeki donanım sağlayıcılarından donanım tedarik edebilecek.
Bu tedarikin bir kısmı Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere ayrılabilecek ve böylece dev tesisler Avrupa dijital tedarik zincirini güçlendirmek için somut fırsatlar sunacak.
Aynı zamanda, AB-ABD ticaret mutabakatının bir devamı olarak Komisyon; AMD, Nvidia ve Qualcomm olmak üzere üç büyük ABD'li donanım sağlayıcısıyla niyet mektubu imzaladı.
Anlaşmalar, projelerde yer alan grupların ve konsorsiyumların ihtiyaç duyduğu çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlamayı amaçlıyor.
İhale süreci 12 Kasım 2026 tarihinde kapanacak. EuroHPC JU tarafından yönetilecek değerlendirme sürecinin ardından, kazananlara ilişkin kararların 2027 başlarında açıklanması öngörülüyor.
İnşaatın 2027'de başlayabilmesi için gerekli çerçeve ve özel sözleşmeler bu kararların ardından imzalanacak.
Seçilen yapay zeka dev tesislerinin, sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.
