8 ülke bir araya geldi! İstanbul'daki tarihi buluşma dünya basınında: 'Benzeri görülmedi'
HABER MERKEZİ / İstanbul'da gerçekleştirilen kritik diplomasi trafiği dünya basınının gündemine girdi. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın oluşturduğu R4 mekanizması ile İngiltere, Almanya ve Fransa'dan oluşan E3 mekanizmasının dışişleri bakanları, İtalya'nın da katılımıyla İstanbul'da bir araya geldi. Orta Doğu'daki çatışmaların sona erdirilmesi, bölgesel güvenliğin sağlanması ve diplomatik çözüm yollarının değerlendirilmesi amacıyla düzenlenen toplantı, dünya basınında geniş yer buldu.
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen görüşmelerde, bölgede giderek karmaşıklaşan güvenlik meseleleri bütün yönleriyle ele alındı. Hürmüz Boğazı'nın kapalı olması, İran'a yönelik olası bir saldırı, Husilerin Suudi Arabistan'a gerçekleştirdiği saldırılar ve devam eden çatışmaların nasıl sona erdirilebileceği toplantının öne çıkan gündem maddeleri arasında yer aldı. İsrail'in bölgedeki rolü ile Filistin, Lübnan ve Suriye'deki gelişmeler de masaya yatırıldı.
'BÖLGENİN SORUNLARI EN DETAYLI ŞEKİLDE ELE ALINDI'
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İstanbul'da diplomasiye ev sahipliği yaptıklarını belirterek ilk olarak Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın katılımıyla bölgesel bir toplantı gerçekleştirdiklerini söyledi. R4 formatında düzenlenen toplantının yedincisini yaptıklarını kaydeden Bakan Fidan, görüşmelerde bölgenin sorunlarının, çözüm yöntemlerinin ve bugüne kadar atılan adımların ayrıntılı biçimde değerlendirildiğini ifade etti.
Bakan Fidan, toplantının içeriğine ilişkin “Bölgemizin sorunlarını, çözüm metotlarını, bugüne kadar yapılan işlemleri, alınan tedbirleri, sorunların geldiği noktayı, çözümlerin ilerlediği aşamayı en detaylı şekilde masaya yatırma imkanımız oldu. Bölgemizdeki sorunlar arasında Hürmüz Boğazı'nın kapalılığı, İran'a muhtemel bir saldırı, Husilerin Suudi Arabistan'a yaptığı saldırı ve bu çatışmaların nasıl sonlandırılabileceği vardı” dedi.
İsrail'in bölgedeki rolünün de görüşüldüğünü belirten Bakan Fidan, Filistin, Lübnan ve Suriye'deki gelişmelerin toplantının gündeminde yer aldığını aktardı.
‘SALDIRI YERİNE DİPLOMASİ ÇAĞRISI’
Katar merkezli Al Jazeera, İstanbul'daki toplantıyı “Saldırı yerine diplomasi çağrısı” başlığıyla okuyucularına duyurdu. Haberde, Türkiye'de bir araya gelen sekiz ülkenin dışişleri bakanlarının Hürmüz Boğazı ve diğer bölgesel gelişmeleri görüştükten sonra ABD'yi İran'a yönelik daha fazla saldırıdan kaçınması konusunda uyardığı belirtildi.
İstanbul'daki bir otelde gerçekleştirilen toplantının, Türkiye'nin bölgedeki rolünü güçlendirdiği bir dönemde düzenlendiğine dikkat çekilen haberde, Ankara'nın bölgesel diplomasi girişimlerine de yer verildi.
Al Jazeera, Türkiye'nin ağustos ayında Pakistan ve Suudi Arabistan ile başlattığı üçlü anlaşma olan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı da gündeme taşıdı. Böylece İstanbul'daki buluşma, bölgesel krizlerin yanı sıra Türkiye'nin güvenlik ve diplomasi alanındaki girişimleri çerçevesinde de değerlendirildi.
‘BENZERİ GÖRÜLMEDİ’
Fransız basın kuruluşu RFI da İstanbul'daki toplantıyı gündemine aldı. “İstanbul'da barış ve diplomasi vurgusu” başlıklı haberde, Avrupa ve Orta Doğu'dan sekiz ülkenin dışişleri bakanlarının cuma günü İstanbul'da daha önce “benzeri görülmemiş” bir formatta bir araya geldiği ifade edildi.
RFI'nin haberinde, toplantıya katılan ülkelerin Orta Doğu genelinde diplomasinin ve barışçıl çözümlerin ön plana çıkmasını istedikleri belirtildi. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının öneminin de vurgulandığı haberde, İstanbul'daki görüşmelerin bölgesel krizlere diplomatik çözüm bulunması yönündeki ortak mesajı öne çıkarıldı.
‘BARIŞ MERKEZİ’
İstanbul'daki toplantı Yunan basınında da yankı buldu. Yunanistan merkezli Defence Point, gelişmeyi “Barış merkezi” başlığıyla duyurdu.
Haberde, sekiz ülkenin dışişleri bakanlarının İstanbul'da bir araya gelmesi, Türkiye'nin bölgesel istikrarda barışın sağlanmasına katkıda bulunan bir aktör olarak öne çıkma çabalarının bir başka örneği şeklinde değerlendirildi.
Defence Point, R4+E3 formatının Türkiye'nin girişimiyle oluşturulduğuna dikkat çekerek mekanizmanın bölgesel güçler ile Avrupa ülkeleri arasında güvenlik meseleleri ve uluslararası krizler konusunda daha iyi koordinasyon sağlamayı amaçladığını aktardı.
‘GÜVEN VE İSTİKRAR MESAJI’
Alman basın kuruluşu Tagesschau da İstanbul'daki kritik toplantıyı haberleştirdi. Haberde, Türkiye'de bir araya gelen sekiz ülkenin dünyaya güven ve istikrarın yeniden sağlanmasına yönelik mesaj verdiği ve bu hedefe katkıda bulunmaya istekli olduklarını vurguladığı belirtildi.
Tagesschau, İstanbul'daki toplantının ardından diplomatik temasların devam edeceğine de dikkat çekti. Haberde, bir sonraki toplantının Almanya'da gerçekleştirileceği bilgisi paylaşıldı.
R4 MEKANİZMASI NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın oluşturduğu R4 mekanizması, bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla kuruldu.
R4 Dışişleri Bakanları, ilk toplantılarını 18 Mart'ta Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da gerçekleştirdi. Bugüne kadar altı toplantı düzenleyen mekanizmanın son buluşması, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında 21 Eylül'de New York'ta yapıldı.
İstanbul'da gerçekleştirilen toplantı, R4 formatındaki yedinci buluşma oldu. Böylece dört ülke arasındaki bölgesel istikrar ve diyalog odaklı diplomatik temaslar İstanbul'da da sürdürüldü.
E3 MEKANİZMASININ GEÇMİŞİ
İngiltere, Almanya ve Fransa'dan oluşan E3 mekanizması ise 2003 yılında İran'ın nükleer programına ilişkin yürütülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıktı. Başlangıçta İran'ın nükleer faaliyetleri üzerine şekillenen bu işbirliği, zaman içerisinde farklı bölgesel ve uluslararası meseleleri kapsayan ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.
İstanbul'da R4 ve E3 mekanizmalarının aynı diplomatik zeminde buluşması, Orta Doğu'daki güvenlik sorunlarının ve uluslararası krizlerin ele alınması açısından önemli bir toplantı olarak öne çıktı. İtalya'nın da katıldığı görüşmelerde bölgesel gelişmelerin yanı sıra diplomatik çözüm arayışları ve çatışmaların sona erdirilmesi seçenekleri değerlendirildi.
