Bakan Kacır: İnsanı merkeze almayan bir teknoloji insanlığın hayrına bir netice üretmez
Bahçeşehir Üniversitesinde düzenlenen "Kurumlarda Yapay Zeka Güvenlik Entegrasyon ve Ekonomik Değer Zirvesi"nde konuşan Kacır, teknolojinin tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar toplumların refahına ve ülkelerin kalkınmasına yön verdiğini söyledi.
Kacır, üretim modellerinden bireysel yaşam pratiklerine kadar hemen her alanda kapsamlı bir yeniden yapılanmayı beraberinde getiren köklü devrimin merkezinde bugün yapay zekanın yer aldığını ifade etti.
Büyüyen veri hacmi, yükselen hesaplama kapasitesi ve gelişen analiz kabiliyetleriyle yapay zeka teknolojilerinin veriyi öngörüye, akla ve stratejik avantaja dönüştürmeye imkan tanıdığını belirten Kacır, yapay zekanın açtığı büyük fırsat penceresiyle, kamu otoritelerinin ihtiyaçları daha erken tespit etmesine, kaynakları daha etkin kullanmasına ve hizmetleri vatandaşların beklentilerine göre geliştirmesine imkan tanıdığını ve yatırım kararlarından üretim süreçlerine, tedarik zincirlerinden pazarlama stratejilerine kadar ekonominin bütün işleyişini yeniden şekillendirdiğini kaydetti.
Bakan Kacır, şöyle devam etti:
"Gerçekleştirilen çalışmalar, yapay zekanın sahip olduğu potansiyelle dünya ekonomisine her yıl 4,4 trilyon dolara varan bir katkı sunabileceğini ifade ediyor. Kuşkusuz, yapay zekanın üretimden sağlığa, eğitimden ulaşıma hayatın her alanına uzanan etkisini yalnızca ekonomik değer üzerinden değerlendirmek bize sınırlı bir bakış açısı sunar. Yapay zekanın sunduğu imkanlardan en üst düzeyde faydalanırken, beraberinde getirdiği riskleri de doğru tespit etmek ve bu risklere karşı etkin önlemler almak durumundayız. Kritik altyapı üstünlüğü ve devasa küresel platformları kontrol etme kapasitesine sahip ülkeler ile dünyanın geri kalanı arasında artan uçurumun kapı araladığı yeni ve derin kutuplaşmaları asla göz ardı edemeyiz. Mevcut düzende verisine sahip çıkamayan, kendi modelini geliştiremeyen, kendi dijital altyapısını kuramayan ülkelere başkalarının algoritmalarını besleyen, başkalarının zenginliğine ham madde taşıyan birer veri tarlası olma rolü biçildiği şüphesiz."
Yapay zekanın güvenli, adil, etik ve sorumlu biçimde kullanımı konusunda dünyadaki tüm tarafların üzerinde mutabık kaldığı, bağlayıcı ve hakkaniyetli bir küresel zeminin henüz oluşmadığını dile getiren Kacır, "Her geçen gün, bu boşluğun derin etkilerini gösteren yeni vakalarla karşı karşıyayız. Nitekim geçtiğimiz aylarda, güvenlik testlerine tabi tutulan gelişmiş yapay zeka sistemlerinin, kendileri için oluşturulan izole test ortamının sınırlarını aşarak internete eriştiğine ve üçüncü taraf sistemlere yetkisiz biçimde sızdığına şahit olduk." diye konuştu.
Bakan Kacır, derin sahtecilik teknolojileri, yapay zekayla üretilen sentetik içerikler ve ön yargılı algoritmaların hakikat ile yanılsama, adalet ile meşrulaştırma arasındaki çizgiyi giderek belirsizleştirdiğini ifade ederek, yaygın biçimde kullanılan yapay zeka modellerinin tek tipleştirici doğasının, farklı toplumların hafızasının, değer dünyasının, dil ve kültür zenginliğinin ve hayat tecrübesinin göz ardı edildiği bir dijital geleceğin kapılarını araladığını söyledi.
"HİÇBİR ALGORİTMA İNSANIN AHLAKİ VE HUKUKİ SORUMLULUĞUNU ORTADAN KALDIRAMAZ"
Kacır, "Yanı başımızda, Gazze'de ise yapay zekanın saldırı hedeflerinin belirlenmesinde kullanılması ise ahlaki pusulası olmayanların elinde bu teknolojinin nasıl bir yıkım aracına dönüşebildiğinin açık ispatı niteliğindedir. Hiçbir algoritma, insanın ahlaki ve hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıramaz." dedi
Hiçbir teknolojik üstünlüğün, sivillerin yaşam hakkının yok sayılmasının utancını örtemeyeceğini vurgulayan Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen, mahremiyeti korumayan bir zeminde geliştirilen teknoloji insanlığın hayrına netice üretemez. Teknolojiyi insanlık için adalet ve merhamet ilkeleriyle şekillendirmek, medeniyet anlayışımızın bize yüklediği bir sorumluluktur. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla yapay zekayı vatandaşlarımız ve tüm insanlık için bir refah vesilesine dönüştürecek iradeye ve birikime sahibiz. Bu birikimin temellerini, son 23 yılda adım adım inşa ettiğimiz araştırma, yenilik ve üretim ekosistemiyle attık."
Yapay zeka çözümleriyle KOBİ'lere maliyet ve rekabet avantajı sağlamak üzere KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı'nı uygulamaya aldıklarını hatırlatan Bakan Kacır, "Dünyanın en büyük teknoloji festivali TEKNOFEST, Milli Teknoloji Uzmanlık Programları, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Sektör Kampüste Programları, Yapay Zeka ve Teknoloji Akademisi gibi uygulamalarla gençlerimizi yapay zeka çağının gerektirdiği yetkinliklerle buluşturuyoruz." ifadelerini kullandı.
Kacır, konuşmasında şunları kaydetti:
"Yapay zekayı, ülkemizin kalkınmasında öncü konuma taşımamız, ekosistem aktörlerinin yakın dirsek temasıyla, ortak vizyon ve hedefler etrafında buluşmasıyla mümkündür. Bu anlayışla kamu, özel sektör ve akademi çevresinden uzmanların yanı sıra yediden yetmişe toplumumuzun her kesiminden vatandaşlarımızın görüş ve önerilerini dikkate alarak hazırladığımız 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'yla önümüzdeki dönemin yol haritasını ortaya koyduk. 'Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet' olmak üzere dört temel eksen üzerine inşa ettiğimiz planımız kapsamında, yapay zeka ekosistemimizi güçlendirecek 16 eylemi ve 2030 yılına yönelik somut hedeflerimizi belirledik. 81 şehrimizde kuracağımız Yapay Zeka Okuryazarlığı Atölyeleriyle iki yılda 5 milyon vatandaşımıza erişeceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz."
Yapay zeka kuponlarıyla KOBİ'lerin ihtiyaç duydukları teknolojilere erişimini kolaylaştıracaklarını ifade eden Kacır, sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda, yenilikçi fikirlerin sahada test edilmiş ürünlere dönüşmesine destek olacaklarını söyledi.
"GÜVEN VERMEYEN HİÇBİR YAPAY ZEKA UYGULAMASININ GENİŞ KABUL GÖRMESİ MÜMKÜN DEĞİL"
Kacır, öncelikli sektörlerde kuracakları düzenleyici deney alanlarıyla girişimcilerin yenilikçi çözümlerini güvenli ve öngörülebilir şartlarda test edebileceklerine dikkati çekerek, "Bu deney alanlarından elde edeceğimiz tecrübe düzenlemelerimizi geliştirmek ve başarılı uygulamaların yaygınlaşmasını sağlamak için referans noktası olacak ki burada hukukçulara da büyük görev düşecek. Şüphesiz, kullanıcılarına ve paydaşlarına güven vermeyen hiçbir yapay zeka uygulamasının geniş kabul görmesi mümkün değildir. Bu nedenle eylem planımızda güveni, bütün eksenleri besleyen ortak bir zemin olarak ele aldık." diye konuştu.
Kamu olarak sağlık, eğitim ve istihdam gibi vatandaşların hayatını doğrudan etkileyen alanlarda, sistemlerin muhtemel etkilerinin kullanıma sunulmadan önce değerlendirilmesini esas alacaklarını vurgulayan Kacır, insan denetimini ve teknik güvenlik testlerini bu süreçlerin ayrılmaz bir parçası haline getireceklerini kaydetti.
Kacır, oluşturulacak Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu'nun mahremiyetin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocukların güvenliği başta olmak üzere, geliştiricilere ve kurumlara rehberlik edeceğine işaret ederek ortak ilkeleri, uygulamada karşılığı olan rehberlerle somutlaştıracaklarını anlattı.
Hakların korunduğu, sorumlulukların açıkça tanımlandığı ve yeniliğin önünün açıldığı bir dijital geleceğin inşasında hukukçuların katkısını son derece kıymetli bulduklarını vurgulayan Kacır, "Bizim ilkemiz bellidir, teknoloji, insanlığın refahına hizmet ettiği, insanın haklarını ve onurunu koruduğu ölçüde değer taşır. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın liderliğinde, adalet ve merhameti her platformda savunan Milli Teknoloji Hamlesi'yle bilim ve teknolojide iddiasını her geçen gün daha da büyüten bir ülke olarak, Türkiye'nin, yapay zeka devriminin sunduğu ekonomik değerden ve çok yönlü fırsatlardan en üst düzeyde istifade etmesini sağlayacağız." ifadelerini kullandı.
